ΙΑΠΩΝΙΑ Οταν ανθίζουν οι κερασιές

Το διάστημα μεταξύ Μαρτίου και Απριλίου, η Χώρα του Ανατέλλοντος Ηλίου γιορτάζει ένα πανάρχαιο έθιμο, το «χαναμι», όπου Ιάπωνες κάθε ηλικίας υποδέχονται την άνοιξη, με μεγαλειώδεις γιορτές σε όλη τη χώρα

xanami

Δύσκολα φαντάζεται κανείς τη Χριστίνα Σούζη να παρουσιάζει, για ένα μικρό διάστημα μεταξύ Μαρτίου και Απριλίου, ειδικό δελτίο πρόβλεψης της ανθοφορίας της κουτσουπιάς σε όλη την ελληνική επικράτεια. Κάτι τέτοιο όμως, εν προκειμένω για τις κερασιές, συμβαίνει κάθε χρόνο στην Ιαπωνία, με τη φροντίδα της εκεί εθνικής μετεωρολογικής τους υπηρεσίας, η οποία έχει αναπτύξει μάλιστα προηγμένα μαθηματικά μοντέλα πρόβλεψης ειδικά γι’ αυτόν το σκοπό. Το δελτίο ανθοφορίας, γνωστό και ως «σάκουρα-ζενσεν» ή «το μέτωπο της κερασιάς», μεταδίδεται καθημερινά από όλα τα δελτία ειδήσεων της τηλεόρασης.

«ΧΑΝΑΜΙ»

Επειδή η απόσταση, π.χ., από την Οκινάουα στο νότο μέχρι το Σαπόρο στο βόρειο τμήμα της χώρας είναι σχεδόν 3.000 χιλιόμετρα, οι κερασιές στη χώρα του Ανατέλλοντος Ηλίου ανθίζουν με μεγάλη χρονική διαφορά. Η ανθοφορία διαρκεί περίπου δύο εβδομάδες, καθιστώντας την πρόβλεψη καθοριστικής σημασίας, προκειμένου να προγραμματίσει κανείς το «χανάμι», η ακριβής μετάφραση του οποίου είναι «βλέπω τα λουλούδια». Πρόκειται για ένα πανάρχαιο ιαπωνικό έθιμο, το οποίο παραμένει και στις μέρες μας ιδιαίτερα λαοφιλές. Ετσι, όσο διαρκούν τα όμορφα λουλούδια της κερασιάς, οι Ιάπωνες αρέσκονται στο να στρώνουν κιλίμια κάτω από τα δέντρα, να τρώνε και να πίνουν κατά τη διάρκεια της ημέρας, συχνά δε και τη νύχτα. Οι διαθέσιμοι χώροι σε σχέση με τον πληθυσμό είναι πολύ περιορισμένοι, γι’ αυτό και συχνά θυσιάζεται κάποιος για να κρατήσει χώρο μέχρι να μαζευτεί η παρέα μετά τη δουλειά. Εναλλακτικά, μπορεί κανείς να οριοθετήσει το χώρο με κιμωλία, γράφοντας το όνομά του στο κέντρο, πρακτική την οποία κατά κανόνα σέβονται οι άλλοι (μην το δοκιμάσετε στην Ελλάδα).

«ΓΙΟΖΑΖΑΚΟΥΡΑ»

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η νυχτερινή εκδοχή του εθίμου. Είναι γνωστή ως «γιόζαζακουρα» ή «οι κερασιές της νύχτας», για τις ανάγκες της οποίας οι κατά τόπους δήμοι τοποθετούν πολύχρωμες λάμπες που φωτίζουν τα πάρκα. Το ιδιότυπο αυτό ιαπωνικό πικνίκ διαρκεί πολλές ώρες και οδηγεί σε πολύ μεγάλη κατανάλωση μεζέδων, τοπικού σάκε και μπίρας, σε μια διαδικασία που θυμίζει πολύ το δικό μας καλοκαιρινό ουζάκι παρά θίν’ αλός. Οι κακεντρεχείς υποστηρίζουν ότι η αμείωτη δημοφιλία του εθίμου οφείλεται περισσότερο στη γαστρονομική του πλευρά και λιγότερο στην εγνωσμένη φυσιολατρία των Ιαπώνων, ενώ υπάρχει και η παροιμία «χάνα γιόρι ντάνγκο», που σημαίνει σε ελεύθερη μετάφραση «καλύτερα το μεζεδάκι από τα λουλούδια». Το «μεζεδάκι» στη συγκεκριμένη περίπτωση είναι το λεγόμενο «χανάμι ντάνγκο», δηλαδή ένα σουβλάκι με τρεις γλυκές μπάλες από χτυπημένο ρύζι (γνωστό ως «μότσι») χρωματισμένες με ροζ, άσπρο και πράσινο αντίστοιχα, ακολουθώντας τα χρώματα της ίδιας της κερασιάς. Την ίδια εποχή, τα παραδοσιακά καταστήματα ιαπωνικών γλυκισμάτων, γνωστών ως «wagashi», φτιάχνουν μια ποικιλία από μικρά, πλην μοναδικής αισθητικής, κομψοτεχνήματα (το θέμα της γεύσης ίσως δυσκολέψει λίγο τον ξένο) ειδικά για την εποχή, όπως το «σάκουρα-μότσι», που προσφέρεται τυλιγμένο σε ένα αληθινό, πλην προφανώς περσινό, φύλλο κερασιάς.

ΕΚΡΗΞΗ ΧΡΩΜΑΤΩΝ

Ακόμη και η λεπτή ομορφιά των wagashi δύσκολα συγκρίνεται με αυτήν των ανθισμένων κερασιών. Ανάλογα με την ποικιλία τους, τα λουλούδια έχουν διαφορετικά χρώματα, όπως λευκό, υποκίτρινο, πολλές αποχρώσεις του ροζ μέχρι και έντονο φούξια. Η πυκνότητά τους πάνω στο δέντρο είναι τέτοια, που κατά τη διάρκεια του hanami ολόκληρες περιοχές μεταμορφώνονται κυριολεκτικά σε μια έκρηξη χρωμάτων. Δεν θα ξεχάσω ποτέ την εποχή που βρέθηκα, προ πολλών ετών στις αρχές Απριλίου στο, κλειστό πλέον, ξενοδοχείο Fairmont, που ήταν μπροστά στην τάφρο του αυτοκρατορικού παλατιού στην Kudanshita. Η εικόνα των ανθισμένων κερασιών πάνω από τα γαλήνια νερά ήταν μαγική. Εκτός από τη μοναδική τους ομορφιά, τα δένδρα έχουν μεγάλη συμβολική σημασία για τους ανιμιστές Ιάπωνες. Στην αρχαία εποχή, τοποθετούσαν αναθήματα για τις ψυχές που φώλιαζαν σε αυτά, σε τελετές που συνέπιπταν χρονικά με τη φύτευση του ρυζιού. Γενικότερα οι εποχές και η φύση παίζουν πολύ μεγάλο ρόλο στην καθημερινότητα των Ιαπώνων, αφού ακόμη και οι εταιρικές χρήσεις, αντί της 31ης Δεκεμβρίου, λήγουν στα τέλη Μαρτίου, ώστε κάθε οικονομική χρονιά να ακολουθεί τις εποχές, αναγεννούμενη με την άνοιξη. Με την ευκαιρία του χανάμι, πολλές περιοχές στην Ιαπωνία διοργανώνουν μεγάλες γιορτές, ενώ δεν είναι λίγοι αυτοί που ταξιδεύουν για το σκοπό αυτό σε τόπους που φημίζονται για την ομορφιά τους. Επίσης, τον Οκτώβριο οι Ιάπωνες απολαμβάνουν το «κόγιο» ή τη φθινοπωρινή αλλαγή του χρώματος των φύλλων. Σε αντίθεση με την κερασιά, το «μέτωπο» ανθοφορίας της οποίας ξεκινά από το νότο και σταδιακά κατευθύνεται προς το βορρά, τα φθινοπωρινά φύλλα αρχίζουν να αλλάζουν χρώμα από το βορρά στο Χοκκάιντο, ενώ «φτάνουν» στο Τόκιο το Νοέμβριο.

ΕΚΤΟΣ ΙΑΠΩΝΙΑΣ

Οσοι προτιμούν τα άνθη μπορούν να πάρουν μια γεύση από χανάμι και στην Ουάσιγκτον, η οποία έχει περισσότερα από 5.000 δέντρα τα οποία χάρισε, εδώ και έναν αιώνα, στην Αμερική η Ιαπωνία. Εκεί γιορτάζεται το «national cherry blossom festival» (εθνικό φεστιβάλ ανθέων κερασιάς), με σαφώς λιγότερο εκλεπτυσμένο τρόπο από αυτόν των Ιαπώνων, χωρίς όμως τούτο να επηρεάζει τη μοναδική, πλην εφήμερη, ομορφιά των ανθισμένων δέντρων. Εάν είστε τολμηροί, μπορείτε να δοκιμάστε το «χανάμι» στην Αθήνα κάτω από τις κερασιές, δώρο του ιαπωνικού κράτους, που βρίσκονται στο, μάλλον στενό και ρυπαρό, πεζοδρόμιο της Ανθίμου Γαζή, μπροστά από το ιστορικό κτίριο που στέγαζε κατά το παρελθόν την εφημερίδα «Εστία».

Πηγή: kathimerini.gr

Add Comment